Thấy gì từ các gói thầu qua mạng chỉ có 1 nhà thầu tham dự?

(BĐT) - Theo Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), trong giai đoạn 2016 - 2018 có tới 36% tổng số các gói thầu lựa chọn nhà thầu qua mạng chỉ có 1 nhà thầu tham gia. Không ít ý kiến lo ngại trước tình trạng kém cạnh tranh, có những biến tướng trong đấu thầu qua mạng (ĐTQM).
36% tổng số gói thầu lựa chọn nhà thầu qua mạng, chủ yếu là lĩnh vực xây lắp, chỉ có 1 nhà thầu tham dự với tỷ lệ tiết kiệm trung bình 2,4%. Ảnh: Tiên Giang
36% tổng số gói thầu lựa chọn nhà thầu qua mạng, chủ yếu là lĩnh vực xây lắp, chỉ có 1 nhà thầu tham dự với tỷ lệ tiết kiệm trung bình 2,4%. Ảnh: Tiên Giang

Tỷ lệ lớn gói thầu xây lắp chỉ có 1 nhà thầu tham gia

Số liệu thống kê cho thấy, số lượng nhà thầu trung bình tham gia ĐTQM là 2,5 nhà thầu/gói thầu. Trong đó, khoảng 36% tổng số các gói thầu (đặc biệt là lĩnh vực xây lắp) chỉ có 1 nhà thầu tham gia.

Theo khảo sát của Báo Đấu thầu đối với các gói thầu xây lắp từ ngày 1/1/2019 đến ngày 8/7/2019, Công ty CP Tư vấn tổng hợp số 1 (đại diện bên mời thầu) đã tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng 33 gói thầu xây lắp, trong đó, 28 gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia và trúng thầu. Đáng chú ý, Công ty TNHH Thương mại Đầu tư Xây dựng Minh Đức một mình tham gia và được công bố trúng 13 trong số 28 gói thầu này.

Cũng trong thời gian trên, Trung tâm Kỹ thuật đường bộ 3 đã tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng 47 gói thầu xây lắp, trong đó có 37 gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham dự. Kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu ĐTQM chỉ có 1 nhà thầu tham gia nêu trên cho thấy, Công ty CP Hoàng An trúng 6 gói thầu; Công ty CP Xây dựng giao thông Việt Phát trúng 3 gói thầu; Công ty CP Tư vấn và Xây dựng Đông Phong trúng 5 gói thầu; Công ty CP Quản lý và Xây dựng đường bộ Quảng Nam Đà Nẵng trúng 4 gói thầu…

Tương tự, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Đông Anh (Hà Nội) đã tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng 48 gói thầu xây lắp. Trong số này có tới 35 gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham dự. Kết quả lựa chọn nhà thầu của 35 gói thầu trên cho thấy, Công ty CP Thương mại và Đầu tư Phương Bắc trúng 4 gói thầu… 

Giám sát chặt, xử lý nghiêm

Theo Báo cáo sơ kết tình hình triển khai ĐTQM giai đoạn 2016 - 2018, số lượng nhà thầu đã đăng ký trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là tương đối lớn (hơn 83.000 nhà thầu), nhưng tỷ lệ tham gia ĐTQM còn rất thấp (chỉ chiếm 4,6%). Điều này cho thấy nhiều nhà thầu chưa thực sự quan tâm và tham gia các gói thầu ĐTQM.
Bộ KH&ĐT cho rằng, hiện tượng gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia làm tỷ lệ tiết kiệm trong ĐTQM mặc dù cao hơn đấu thầu truyền thống nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu. Cụ thể, tỷ lệ tiết kiệm trung bình của các gói thầu có 1, 2 và 3 nhà thầu tham dự lần lượt là 2,4%, 5,32% và 8,97%. Trong khi đó, với các gói thầu ĐTQM có trên 3 nhà thầu tham dự, tỷ lệ tiết kiệm trung bình lên tới 15,49%.

Như vậy, với tỷ lệ 36% tổng số các gói thầu ĐTQM chỉ có 1 nhà thầu tham dự cùng với tỷ lệ tiết kiệm thấp nhất (2,4%) dẫn đến nhiều nghi ngại rằng có hiện tượng lách luật, vi phạm quy định về cạnh tranh, công bằng.

Theo một chuyên gia đấu thầu, có trường hợp ĐTQM chỉ có 1 nhà thầu quan tâm, tham gia là do thực tế. Nhưng cũng có trường hợp những gói thầu này được “bài binh bố trận”, có sự thông đồng giữa chủ đầu tư, bên mời thầu với nhà thầu như: gài bẫy tiêu chí lựa chọn nhà thầu trong hồ sơ mời thầu, thông báo mời thầu qua mạng vào các ngày lễ, tết để giảm sự cạnh tranh…

Do đó, cần thực hiện kiểm tra, khảo sát thí điểm một cách ngẫu nhiên dựa trên thống kê các gói thầu có những dấu hiệu thiếu cạnh tranh như: chỉ có 1 nhà thầu tham dự ở nhiều gói thầu của cùng một bên mời thầu, hoặc bên mời thầu có số lượng lớn các gói thầu chỉ có 1 nhà thầu tham gia.

Kết quả khảo sát, kiểm tra sẽ góp phần tìm được nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn tới hiện tượng chỉ có 1 nhà thầu tham dự thầu. Từ đó có những chế tài răn đe đủ mạnh tới các bên mời thầu/chủ đầu tư và nhà thầu có hành vi vi phạm, không bảo đảm cạnh tranh.

Trong chỉ đạo mới nhất, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, tổng công ty, tập đoàn kinh tế nhà nước nghiêm túc triển khai ĐTQM theo chỉ tiêu nêu tại Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2019; thường xuyên giám sát việc triển khai ĐTQM tại các đơn vị trong phạm vi quản lý của mình. Đối với những gói thầu chỉ có duy nhất 1 nhà thầu tham gia, cần thực hiện kiểm tra, giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm khắc chủ đầu tư và các bên liên quan nếu phát hiện hành vi vi phạm, không bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu.

Hải Bình

Tin cùng chuyên mục